एल निनोले विश्वभर खाद्य सङ्कटको जोखिम बढायो

शक्तिशाली एल निनोका कारण भारत र नेपालमा भारी वर्षा तथा दक्षिण अमेरिकामा खडेरीको प्रभाव देखिएको छ । यसले धान, मकै, कफी र अन्य प्रमुख बालीको उत्पादन प्रभावित पार्ने जोखिम बढाएपछि आगामी वर्ष खाद्यान्नको मूल्य १८ प्रतिशतसम्म बढ्न सक्ने विश्व बैंकले अनुमान गरेको छ ।

भारतको दक्षिणपूर्वी तटमा चक्रवातका कारण कम्तीमा तीन जनाको मृत्यु भएको र करिब १ लाख मानिस विस्थापित भएका थिए । चक्रवात नेपालतर्फ अघि बढ्दा उच्च हिमाली क्षेत्रमा भारी हिमपात र वर्षा भएको थियो । बोलिभियामा खडेरीले ७८ हजार परिवार प्रभावित पार्नुका साथै ७५ हजारभन्दा बढी गाईवस्तु मरेपछि राष्ट्रपति रोड्रिगो पाजले आपत्काल घोषणा गरेका छन । पेरुमा वन डढेलोका कारण कम्तीमा १२ जनाको मृत्यु भएको छ भने डेङ्गुको जोखिम पनि बढेको छ ।

सिकागो विश्वविद्यालयको क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याबका अनुसार एल निनोका कारण जुनयता विश्वभर गर्मीसम्बन्धी थप ४ लाख ८४ हजार ५०० जनाको मृत्यु भएको अनुमान छ । आगामी छ महिनामा थप ३ लाख ७३ हजार जनाको मृत्यु हुन सक्ने आकलन गरिएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय खाद्य तथा कृषि सङ्गठन (एफएओ) का अनुसार वर्षा कम हुँदा एसियामा धान तथा मेक्सिको, मध्यअमेरिका र दक्षिणी अफ्रिकामा मकै र सिमीको उत्पादन प्रभावित हुन सक्छ । पूर्वी अफ्रिकाका ज्वार र बाजरा तथा अन्य क्षेत्रको गहुँ उत्पादनमा पनि असर पर्न सक्छ । अत्यधिक वा अपर्याप्त वर्षाले कफी र कोकोको उत्पादन तथा गुणस्तर घटाउन सक्छ ।

बाली उत्पादनमा कमी आए खाद्यान्नको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य बढ्नुका साथै आयातमा निर्भर देशको खर्च र किसानको आम्दानी प्रभावित हुने जोखिम छ ।