साढे दुई प्रतिशतले नेप्से घट्दा बजार पूँजीकरणमा एक खर्बको क्षति

शेयर बजार सूचक मापक नेप्से सोमबार एकैदिन २. ४५ प्रतिशत अर्थात ७१.०६ अंकले घट्दा लगानीकर्ताको सम्पत्ति मापक कुल बजार पूँजीकरणमा करिब एक खर्बको क्षति भएको छ ।

सोमबार मात्रै बजारमा कुल बजार पूँजीकरण ९८ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँले घटेर ३९ खर्ब ३७ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँमा झरेको छ ।

आइतबार ४० खर्ब ३६ अर्ब ३९ करोड बजार पूँजीकरण रहेको थियो । यसबीचमा नेप्सेमा जेठ ३१ गते सोमबार नेप्से सूचक सर्वाधिक बिन्दु ३ हजार २५ दशमलव ८३ बिन्दुमा पुगेको दिन बजार पूँजीकरण पनि सबैभन्दा धेरै ४२ खर्ब १६ अर्बको कुल बजार पूँजीकरणसम्म पुगेको थियो ।

सोमबार कारोबारमा आएका सबै १३ वटै समुहको सूचकमा गिरावट आएको छ भने २०० कम्पनीको शेयरमूल्यमा भारी गिरावट आएको छ ।

चार कम्पनी र डिबेचर सहित १८ वटा स्क्रिप्टको मात्र मूल्य बढेको यस दिनको बजारमा ७ कम्पनीको शेयरमूल्य भने स्थीर रहेको नेप्सेले जनाएको छ ।

सोमबार कुल २२७ कम्पनीका २ करोड २५ लाख २२ हजार ४९१ कित्ता शेयर १ लाख २७ हजार ८३७ वटा संख्यामा खरीद बिक्री हुँदा कारोबार रकम ११ अर्ब ६१ करोड ९० लाख पुगेको छ ।

नियामक निकाय नेपाल धितोपत्र बोर्डले असार १ गते मंगलबार ५१ कम्पनीको शेयरमा लगानी जोखिमपूर्ण रहेको भन्दै सार्वजनिक विज्ञप्ती जारीपछि बजारमा प्यानिक सेल देखिएको हो । विज्ञप्ती भोगेको पछिल्लो चार कारोबार दिनमा मात्रै नेप्से १८८ अंकले घटेको छ भने यसबीचमा कुल बजार पूँजीकरण २ खर्ब ३४ अर्ब ५८ करोडले ह्रास आएको छ ।

कुल ग्राहस्थ उत्पादनको आधार शेयर बजार ‘फेयर भ्यालू’ बाट ‘ओभर भ्यालूड’ तर्फ गएको हो । पछिल्लो समयमा निरन्तर सुधार धितोपत्र बजारमा सूचीकृत धेरै शेयर मूल्य उच्च बिन्दुमा पुगेको हुनाले ओभर भ्यालुडको नजिक पुगेको हो ।

केन्द्रीय तथ्यांक विभागका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७६।७७ को अन्त्य सम्ममा नेपालको कुल ग्राहस्थ उत्पादन (जीडीपी) को आकार ३९ खर्ब ४३ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ छ । जयसअ आधारमा नेपालको कुल ग्राहस्थ उत्पादन (जिडिपि) भन्दा शेयर बजार पूँजीकरण माथि पुगेको छ ।

धितोपत्र बजार बजार पूँजीकरण कुल ग्राहस्थ उत्पादनको ५० देखि ७५ प्रतिशतसम्म रहेको भने समान्तर धितोपत्र बजार ‘अण्डर भ्यालुड’ रहेको बुझिन्छ । यस्तै ७५ देखि ९० प्रतिशतमा रहनुलाई धितोपत्र बजार सन्तुलित अवस्थामा रहेको बुझिन्छ । त्यसैगरी कुल ग्राहस्थ उत्पादनको तुलनामा धितोपत्र बजारको पूँजीकरण १०० देखि ११५ प्रतिशतसम्म छ भने त्यो ओभर भ्यालुड भएको मानिन्छ ।

नेपालको धितोपत्र बजार पूँजीकरण सोमबार फ्लोट क्यापिटललाइजेसन १३ खर्ब ७० अर्ब ९४ करोड रहेको छ । गत जेठ ३१ गते फ्लोट क्याप १४ खर्ब ७६ अर्बसम्म पुगेकोमा यसबीचमा १ खर्ब ६ अर्बले घटेको देखिन्छ ।

कोभिडको दोस्रो लहरका कारण जारी निषेधाज्ञाका बीच अर्थतन्त्रका सबैजसो सूचक संकुचित भइरहँदा यसबीचमा खुला भएको एकमात्र लगानीका लागि सहज माध्यम शेयर बजार भएपछि नेप्सेमा लगातारको वृद्धि देखिरहेको थियो । कमजोर वित्तीय अवस्था भएका कम्पनीमा कर्नरिङ्ग र सर्कुलर ट्रेडिङ्गबाट अस्वभासिवक रुपमा मूल्य बढाउन थालिएपछि बोर्डले कम्पनीको सूची नै बाहिर ल्याएको थियो । उक्त कार्यविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा मुद्दा समेत दायर भई अदालतबाट आइतबार बोर्डलाई १५ दिनभित्र कारण देखाउ आदेश जारी भएको अवस्था छ ।

कोरोना भाइरसले आर्थिक गतिविधि अस्तव्यस्त भएपछि शेयर बजार भने निरन्तर नयाँ उचाई तर्फ देखियो । हरेक दिनजसो शेयर बजारले नयाँ रेकर्ड समेत बनाउँदै आएको छ । लगानीका क्षेत्र सीमित भएपछि उद्योगी व्यापारी लगायतले शेयर बजारलाई एक मात्र लगानीको क्षेत्र बनाएपछि निरन्तर बढ्दो क्रममा रहेको हो ।

नेप्सेको बजार पूँजीकरण गणना गर्दा सूचीकृत कम्पनीको शेयर मूल्यको महत्वपुर्ण भूमिका हुन्छ । बजार पूँजीकरण भनेको शेयर बजारमा रहेको सम्पत्तिको आकार हो ।

नेप्सेमा सूचीकृत शेयरहरुको कूल बजार मूल्य अर्थात सम्पूर्ण सूचीकृत कम्पनीको शेयर मूल्य र शेयर संख्याको गुणनफल नै बजार पूँजीकरण हो । बजार पूँजीकरणले समग्र बजारको अवस्थालाई समेत देखाउने भएकाले लगानीकर्ताको आम्दानी तथा नोक्सानीलाई प्रत्यक्ष मूल्याङ्कन गर्न सकिन्छ ।

?  समग्र अर्थतन्त्र र शेयर बजारको नियमित अपडेटका लागि हाम्रो फेसबुक पेजका साथै ट्वीटर र युट्युबमा हामीलाई फलो गर्न सक्नुहुन्छ ।