माहोल बिग्रिएपछि केन्द्रीय बैंकमा पैसा थुपार्दै बैंकहरु, आइतबार मात्रै सवा खर्बको ‘एसडिएफ’

बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुले आर्थिक गतिविधिमा आएको सुस्तताका कारण कर्जा लगानी बढाउन नसक्दा केन्द्रीय बैंकमा निक्षेप राख्न थालेका छन् । कर्जा लगानी विस्तार हुन नसक्दा बढेको तरलतलाई बैकहरुले केन्द्रीय बैंकमा निक्षेप राखी अल्पकालिन आम्दानीमा केन्द्रीत भएका हुन् ।

पछिल्लो समय बैंकिङ क्षेत्र बिरोधी गतिविधि बढेसँगै बैंकहरु कर्जा लगानी विस्तारमा उत्साहित छैनन् । त्यसैगरी कर्जा र धितोको मूल्याङकन नमिलेको आधारमा बैंकरहरु पक्राउ परेपछि बैंकहरु कर्जा लगानीमा थप निरुत्साहित भएका छन् । जसका कारण अधिक तरलता बढेर एक खर्बभन्दा धेरै पुगेको छ । आइतबार मात्रै केन्द्रीय बैंकमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले एक खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ ४ दिनका लागि निक्षेप राखेका छन । यसरी निक्षेप राख्दा बैंकहरुले ३ प्रतिशत ब्याजदर पाउँछन् ।

अधिक तरलताले अन्तर बैंक दर घट्छ । अन्तर बैंक दर ब्याजदर करिडोरको तल्लो सीमाभन्दा तल जान नदिने गरी तरलता व्यवस्था गर्ने काम केन्द्रीय बैंकले गर्छ । केन्द्रीय बैंकले तरलता खिच्ने र अन्तर बैंक ब्याजदर घट्न नदिन स्थायी निक्षेप सुविधा (एसडिएफ) मार्फत प्रणालीको पैसा केन्द्रीय बैंकले खिच्छ । सोही क्रममा आइतबार एक खर्ब २३ अर्ब रुपैयाँ बरावरको तलरता केन्द्रीय बैंकले खिचेको हो ।

बैंकहरुले कर्जा लगानी विस्तार गर्न नसक्दा वित्तीय प्रणालीमा अधिक तरलताको समस्या आएको केन्द्रीय बैंकका निर्देशक डा. रामशरण खरेलले बताए । “विगत २ महिनादेखि वित्तीय प्रणालीमा अधिक तरलता छ,” उनले भने, “पछिल्लो समयमा केन्द्रीय बैंकमा करिब एक खर्बभन्दा धेरै तरलता खिचेको पैसा बक्यौता हुने गरेको छ ।” वित्तीय प्राणलीमा अधिक तरलता भएका कारण बुधबार, बिहीबार र शुक्रबार अन्तर बैंक कारोबार पनि नभएको उनले बताए ।

पछिल्लो समय बैंकिङ प्रणालीमा देखिएको अधिक तरलता व्यवस्थापन नै गर्न नसकिने खालको नभएको केन्द्रीय बैंकका कार्यकारी निर्देशक डा. प्रकाश कुमार श्रेष्ठले बताए । आर्थिक गतिविधिमा सुधार आएसँगै कर्जाको माग बढ्ने बताउँदै श्रेष्ठले भने, “बजारमा माग कम भएका कारण आयात घटेको छ । अहिले प्रि कोभिडको अनुपातमा आयात भैरहेको छ । आर्थिक गतिविधि बढ्ने बित्तिकै अहिलेको तरलता प्रयोगमा आउन समय लाग्दैन ।”

सरकारी खर्च, निमार्ण क्षेत्रमा गतिविधि बढेपछि अहिलेको अधिक तरलता प्रयोग हुने उनको भनाई छ । सानो अर्थतन्त्र भएकाले थोरै हुँदा अभाव भएको जस्तो देखिने र बढी हुदाँ छचल्किएको जस्तो देखिएको उनको भनाई छ । “अहिलेको सवा खर्बको अधिक तरलता अर्थतन्त्रमा माग बढेको खण्डमा केही होइन,” उनले भने, “तरलता अभाव र अधिक हुने अवस्था समेत धेरै लामो समयसम्म चलेको छैन । त्यसैले व्यवस्थापन पनि गर्न सकिने भएकाले आत्तिनु पर्ने देखिँदैन ।”

त्यसका साथै पछिल्लो समयमा बैंक विरोधी गतिविधिहरु बढेकाले पनि कर्जामैत्री बातावरण नभएको उनको बुझाई छ । अर्थतन्त्र आफैं सुस्त भएको र बैंक विरोधि गतिविधि बढेको अवस्थाले बैंकहरु लगानी बढाउन उत्साहित नभएको उनी बताउँछन् ।

?  समग्र अर्थतन्त्र र सेयर बजारको नियमित अपडेटका लागि हाम्रो फेसबुक पेजका साथै ट्वीटर र युट्युबमा हामीलाई फलो गर्न सक्नुहुन्छ  ।