अस्ट्रेलियाली पूर्वसैनिकमा आत्महत्याको दर घट्यो, जोखिम भने अझै उच्च

क्यानबेरा । अस्ट्रेलियाली रक्षा बल (एडीएफ) का वर्तमान तथा पूर्वसदस्यमा आत्महत्याको दर पछिल्ला वर्षहरूमा घट्दो क्रममा रहे पनि सामान्य जनसंख्याको तुलनामा अझै उल्लेख्य रूपमा उच्च रहेको सरकारी प्रतिवेदनले देखाएको छ ।

अस्ट्रेलियन इन्स्टिच्युट अफ हेल्थ एन्ड वेलफेयर (एआईएचडब्लू) ले मंगलबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार सन् १९९७ देखि २०२४ सम्म अस्ट्रेलियाली रक्षा बलका वर्तमान तथा पूर्वसदस्यमध्ये एक हजार ९०७ जनाको आत्महत्याका कारण मृत्यु भएको थियो । तीमध्ये एक हजार ५९२ जना पूर्वसैनिक थिए ।

पुरुषमा आत्महत्याको दर २४ प्रतिशत बढी

प्रतिवेदनअनुसार सन् १९९७ देखि २०२४ सम्म एडीएफबाट अवकाश लिएका पुरुषको आत्महत्या दर प्रति १ लाख जनसंख्यामा ३०।५ मृत्यु रहेको थियो ।

यो दर सोही अवधिको सामान्य पुरुष जनसंख्याको आत्महत्याको दरभन्दा २४ प्रतिशत बढी हो । यसले सैन्य सेवाबाट अवकाश लिएपछि पनि केही पूर्वसैनिकमा आत्महत्याको जोखिम सामान्य जनसंख्याको तुलनामा उच्च रहन सक्ने देखाएको छ ।

पूर्वसैनिक महिलामा अझ ठूलो अन्तर

पूर्वसैनिक महिलाको हकमा सामान्य महिला जनसंख्याको तुलनामा अन्तर अझ ठूलो देखिएको छ । प्रतिवेदनअनुसार सन् १९९७ देखि २०२४ सम्म पूर्वसैनिक महिलाको आत्महत्या दर प्रति १ लाख जनसंख्यामा १४।३ मृत्यु रहेको थियो। यो सामान्य महिला जनसंख्याको तुलनामा ९२ प्रतिशत बढी हो । यद्यपि, पुरुष र महिला दुवै समूहमा दीर्घकालीन रूपमा आत्महत्याको दर घट्दो क्रममा रहेको प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ ।

पछिल्ला वर्षमा सुधारको संकेत

एआईएचडब्लूले तथ्यांकलाई तीन–तीन वर्षको अवधिमा विभाजन गरेर अध्ययन गर्दा पूर्वसैनिक पुरुष तथा महिलाको आत्महत्या दरमा महत्त्वपूर्ण गिरावट आएको जनाएको छ । यसले समग्र दीर्घकालीन प्रवृत्तिमा सुधार देखिए पनि पूर्वसैनिक समुदायमा आत्महत्याको जोखिम अझै सामान्य जनसंख्याको तुलनामा उच्च रहेको तथ्यलाई परिवर्तन नगरेको प्रतिवेदनको तथ्यांकबाट देखिन्छ ।

मनोवैज्ञानिक तनाव पनि प्रमुख विषय

सन् २०२४ मा आफ्नो अन्तिम प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको रक्षा तथा पूर्वसैनिक आत्महत्यासम्बन्धी रोयल कमिसनले पनि पूर्वएडीएफ सदस्यको मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी अवस्थामाथि ध्यान केन्द्रित गरेको थियो । रोयल कमिसनको निष्कर्षअनुसार प्रत्येक तीनमध्ये एक पूर्वएडीएफ सदस्यले उच्चदेखि अत्यधिक स्तरको मनोवैज्ञानिक तनाव अनुभव गरेका थिए ।
सैन्य सेवाबाट अवकाश लिएपछि नागरिक जीवनमा फर्कने क्रममा पूर्वसैनिकले सामना गर्ने विभिन्न चुनौतीलाई पनि कमिसनले अध्ययन गरेको थियो ।

१२२ वटा सिफारिस

रोयल कमिसनले सन् २०२४ मा सरकारसमक्ष १२२ वटा सिफारिस प्रस्तुत गरेको थियो । तीमध्ये एउटा प्रमुख सिफारिसमा पूर्वसैनिकलाई सैन्य सेवाबाट नागरिक जीवनमा प्रवेश गर्ने क्रममा सहयोग गर्न नयाँ सरकारी निकाय स्थापना गर्नुपर्ने उल्लेख गरिएको थियो । पूर्वसैनिकको सेवा अवधिपछिको जीवन, सहयोग तथा आवश्यक सेवामा पहुँचलाई थप प्रभावकारी बनाउन सरकारी संयन्त्र आवश्यक रहेको विषय कमिसनका सिफारिसमा समेटिएको थियो ।

तथ्यांकले देखाएको समग्र अवस्था

सरकारी प्रतिवेदनले एकातर्फ एडीएफका पूर्वसैनिकमा आत्महत्याको दर समयसँगै घटिरहेको देखाएको छ भने अर्कोतर्फ सामान्य जनसंख्याको तुलनामा जोखिम अझै उच्च रहेको स्पष्ट पारेको छ । सन् १९९७ देखि २०२४ सम्मको अवधिमा एडीएफका वर्तमान तथा पूर्वसदस्यको आत्महत्याबाट मृत्यु भएका एक हजार ९०७ जनामध्ये एक हजार ५९२ जना पूर्वसदस्य हुनु यस विषयमा दीर्घकालीन अध्ययन र सहयोगको आवश्यकता देखाउने प्रमुख तथ्य हो । प्रतिवेदनमा प्रस्तुत तथ्यांकले पूर्वसैनिकको आत्महत्या न्यूनीकरणका लागि मानसिक स्वास्थ्य सहयोग, सैन्य सेवाबाट नागरिक जीवनमा संक्रमणका क्रममा सहायता तथा जोखिममा रहेका व्यक्तिका लागि प्रभावकारी सहयोग प्रणालीको महत्त्वलाई उजागर गरेको छ ।